0031 (0) 6 12 4000 40 info@cunerus.nl

kazankathedraal

Regelmatig lopen we hier een kerk binnen. Mijn vrouw koopt altijd een paar was kaarsjes en ze schrijft namen op een vel papier: niet voor de overledenen, maar voor de levenden die haar dierbaar zijn. Ik vermoed, dat mijn naam ook regelmatig op zo’n velletje terecht komt. Zou ik een dag later opnieuw deze kerk bezoeken, dat is de kans groot, dat ik na een gezongen gebed mijn naam hoor tussen een lange lijst van Russische namen. Het is me nog nooit overkomen, maar ik weet: er wordt in Rusland voor mij gebeden.

Omdat we vlakbij de Kazankathedraal zijn, besluit mijn vrouw dat we daar naar binnen gaan. De kathedraal lijkt qua bouw op de Sint Pieterskerk in Rome en ligt pal aan de Nevski prospekt. Als je er voor staat is het een herrie van jewelste. Eenmaal binnen wordt de wereld buitengesloten. Hier heerst een serene rust. De vrouwen zijn verplicht een hoofddoek te dragen. Er mag niet gefotografeerd of gefilmd worden. Als je het toch probeert schiet er onmiddellijk een man op je af die je duidelijk maakt: stoppen, of het gebouw verlaten. Ik ben daar soms eigenwijs in. Ik heb menige video-opname gemaakt, waarbij ik de camera nonchalant in mijn hand hield. Het beeld uitgezoomd, in de opname stand en voortdurend een beetje gokken met de richting van de lens. Het heeft me bruikbaar materiaal opgeleverd.

De sfeer van de Kazankathedraal spreekt me aan. Het raakt me diep in mijn gevoel. Vaak zingt er een meerstemmig vrouwenkoor. Dat wordt afgewisseld met het monotone gezang van de priester. Er zijn geen zitplaatsen. Russische kerkdiensten woon je staande bij. Ik loop rond en geniet van het prachtige interieur. De kathedraal is genoemd naar de icoon van Kazan, waaraan mystieke krachten zijn toegeschreven. De icoon is in het verleden naar Sint Petersburg gebracht, waarna de kathedraal werd gebouwd. Een lange rij mensen staat geduldig te wachten. De vrouw die aan de beurt is loopt op de icoon af, slaat verschillende keren een kruis en blijft prevelend stilstaan, op korte afstand van de icoon. Dan stapt ze naar voren en kust de icoon langdurig. Ze doet een stap terug slaat weer enkele kruisen. De volgende. Iedere aanbidder heeft een eigen ritueel. De wachtenden zwijgen en geven zich over aan tijdloosheid. Of iemand lang of kort de tijd neemt, het zal wel nodig zijn. Iedereen die hier staat heeft problemen. Iedereen heeft de hoop, dat de maagd Maria met het kind, die op de icoon staan afgebeeld hen uit de nood zullen helpen.

Intussen zingt de priester verder. Het is er donker. Daglicht komt nauwelijks binnen. Kaarslicht van honderden waskaarsen geeft de ruimte een intieme sfeer. Mensen zijn stil. Er hangen meer iconen. Iedereen heeft zijn favoriet. Als je een specifiek probleem hebt, ga je naar de icoon, die tegen dat probleem bescherming biedt. Overal schittert bladgoud. Gebrandschilderde ramen vormen een kleurrijk element. Ronde vormen buigen zich beschermend over het volk op de plavuizen vloer.

Mijn vrouw heeft het papier ingeleverd en komt aanlopen met vijf kaarsen. Ik krijg er een. Zoek maar een icoon uit, is haar boodschap. Zelf gaat ze oprecht vier iconen langs, slaat kruisen, prevelt gebeden en vervolgt haar weg. Ze is bloedserieus in deze. Buiten de kerk speelt bij haar de religie een ondergeschikte rol. Binnen de kerk des te meer. En zo gaat het met veel Russen. De Heilige Drie-eenheid is er voor als je ze nodig hebt. Het leven, hoe ondoorgrondelijk soms, wordt door Hen bepaald. Zo is er op de achtergrond altijd de wankele overtuiging, dat alles zin en bedoeling heeft.