0031 (0) 6 12 4000 40 info@cunerus.nl

Als je afgaat op de geluiden, lijkt het alsof je op een terras in het centrum van Sint Petersburg zit. Niets is minder waar. We begeven ons naar het graf van mijn Russische schoonvader. In ons gezelschap bevinden zich mijn vrouw, mijn schoonmoeder en een vage neef. Op de begraafplaats is het een drukte van jewelste. Bij veel graven wordt schoongemaakt. Bloemen worden ververst. Er wordt stilgestaan bij de doden. Vandaag is de Russisch orthodoxe “heilige drie-eenheids dag”. Dat is traditiegetrouw een dag waarop massaal de doden worden herdacht. Het is de periode in het jaar waarop de berkenbladen op zijn sterkst zijn.

’s Morgens beginnen de voorbereidingen. Buiten tuingereedschap en schoonmaakspullen wordt er ook eten bereid. Kaarsjes gaan mee. En drank. Als je niet beter zou weten, krijg je het idee, dat we naar een picknick gaan. Iedereen van de familie, die nog goed ter been is, gaat mee. Sommige families zijn vroeg begonnen en zitten op bankjes, of op een doek op de grond. Nadat de gebeden zijn uitgesproken, worden de gerechten tevoorschijn gehaald en de fles wodka opengeschroefd. De toasten zijn voor de overledene.

Ik krijg een hark in mijn handen geduwd. Terwijl mijn schoonmoeder zit, trekt mijn vrouw het onkruid eruit en ik hark de omgewoelde grond netjes plat. De neef borstelt de steen op het graf tot die er weer blinkend uitziet. Een zwak zonnetje doet de rest. Na niet al te lange tijd en niet al te veel inspanning ligt het graf er weer pico bello bij. De werkspullen worden opzij gelegd. De eet- en drinkwaren tevoorschijn gehaald.

Iedereen staat voor het graf. Mijn vrouw en mijn schoonmoeder spreken Russische gebeden uit. De neef murmelt mee en ik onderga het ritueel in stilte. Ik moet denken aan mijn ouders, van wie het graf niet meer bestaat. Zo gaat dat vaak in Nederland. Na verloop van tijd worden graven geruimd om plaats te maken voor nieuwe doden. Nee, dan hier. De gebeden zijn klaar. De nodige kruizen zijn geslagen. De kaarsjes branden. We zetten ons neer. De wodka wordt ingeschonken en we drinken op vader.

De verhalen komen los. Hij was bootsman, het Russische woord voor bemanningslid, op een schip dat naar Antarctica voer. Ieder jaar verbleef het schip daar een aantal maanden in bittere koude. Drank en vrouwen waren ten strengste verboden. Daar werd consequent de hand aan gehouden. De Russen deden daar wetenschappelijk onderzoek. Vader had taken op en rondom het schip.

Volgende toast.

Eens was vader met een vriend op een flinke afstand van het schip bezig. Zijn kameraad struikelde en viel in een kloof van tientallen meters diep. Bij deze temperaturen moet je niet te lang buiten blijven. Vader deed vergeefse pogingen om zijn kameraad te bereiken. Hij was in staat om wat voedsel naar het slachtoffer te manoeuvreren. Het contact bestond uit roepen naar elkaar. Na korte tijd werd het stil beneden. De kou eiste zijn tol. Vader is met lood in de schoenen naar het schip teruggegaan. Met pijn in het hart.

Daar toasten we dan ook op: de kameraad van vader. Dat ze samen hierboven een goed bestaan mogen hebben. Weer worden kruizen geslagen en wodka gedronken. Als ik om mij heen kijk zie ik bij veel graven dezelfde rituelen. Soms begroeten mensen elkaar door eerdere ontmoetingen en drinken gezamenlijk een wodka. Ik breng stiekem een toast uit op mijn ouders en mijn broer. Eigenlijk op alle dierbaren, die ik in mijn leven heb moeten laten gaan.

Waar zouden ze zijn? Ik denk dat ze ontroerd naar ons kijken en met ons een wodkaatje meedrinken.