0031 (0) 6 12 4000 40 info@cunerus.nl

 

We liggen op bed en we kijken televisie. Ik leer hier op een andere manier televisie kijken. Russisch is voor mij nog steeds een onbegrijpelijke taal. Inmiddels ken ik een flink aantal woorden, een dozijn zinnetjes en ik lees de cyrillische tekens makkelijk, maar het volgen van de Russische televisie is een ander verhaal. Ik moet het hebben van kijken en interpreteren. Soms vraag ik mijn vrouw waar het precies over gaat, maar die geeft dan geen antwoord, of pas als het item lang en breed voorbij is.

Al  een tijdje wordt er op de televisie veel propaganda gemaakt voor en door het Russische leger. Niet zo verwonderlijk, als je bedenkt hoe de politieke koers in dit land is. Buiten de parades op 9 mei (Dag van de Overwinning) is er altijd wel aandacht voor legergebeurtenissen: een nieuwe tank wordt gepresenteerd. Trainingen van rekruten worden getoond, waarbij vooral hardheid en discipline worden benadrukt. Her en der spontaan machtsvertoon in de vorm van shows. Dan zie je tanks over heuvelachtig modderig terrein rijden. Met gemak worden de hordes genomen. Soms wordt met losse flodders geschoten. Na afloop mogen de bezoekers (vooral jongeren) de tanks beklimmen. Er in zitten. Zeker een stukje meer rijden. Dit alles hartstochtelijk gefilmd door de ouders.

Mijn vrouw vertelt. Het is van de laatste jaren, dat het leger zo nadrukkelijk in beeld wordt gebracht. Na de val van het communisme verdween het leger steeds meer uit beeld. Er was sprake van militaire ontspanning. Iedereen was daar enthousiast over. En nu gebeurt het tegenovergestelde. Het leger voert een propaganda oorlog. Draaft op bij interessante gebeurtenissen en het verlaagt op alle mogelijke manieren de drempel naar jongeren, om ze kennis te laten maken met deze hightech heroïsche organisatie.

De volgende dag lopen we in de buurt van het paleisplein. In de verte horen we luidspeakers waaruit stemmen en marsmuziek onze kant op waaien. De Nevski Prospekt is afgezet voor alle verkeer. Op de trottoirs is het druk. Dan rijdt er een militair voertuig langs, gevolgd door een grote stoet legervoertuigen. Mensen blijven stilstaan en kijken. Iemand roept: leve het leger, leve Rusland. Er wordt met vlaggetjes gezwaaid. Als de stoet voorbij is, wordt Nevski Prospekt weer vrijgegeven. Langzaam komt het verkeer op gang.

Mensen begeven zich naar het paleisplein, waar een parade zal plaatsvinden. Mijn vrouw pakt mijn arm. Trekt mij een trapje af. In een kelder restaurant gaan we Russisch eten. We vinden makkelijk een plaats. Aan de wand hangen een paar grote televisie schermen, waarop een nostalgisch Russische film vertoond wordt. Dit is een uitgesproken Russisch restaurant, waar men de hele dag door dit soort films vertoont. Ik beland in een scene waarin slecht geschoren mannen zich opmaken om naar een oorlog te gaan. Vrouwen huilen. Een pas verliefd stel neemt afscheid en zij geeft hem een foto van zichzelf, die hij met veel drama tegen zijn hart houdt. De mannen stappen op een open vrachtwagen die hen langs een onmetelijk korenland voert. De mannen zingen een traditioneel lied over liefde en heldendom. De vrachtauto stopt en de vrouwen op het veld gaan meezingen, lopen op de vrachtwagen toe. De  mannen springen er af. Zingend en dansend vieren ze een feestje. De auto vertrekt tenslotte in het ongewisse.

Dit is de propaganda van de jaren dertig. Sovjet propaganda voor volk en vaderland. Verering van het heldendom. Terwijl de borsch wordt opgediend, vervolgt de film met veel emotie. Nu noemen we dat melodrama. In die tijd werkte dat. De bioscopen zaten afgeladen vol. We leven nu in andere tijden. Maar is er wezenlijk veel veranderd?